Close
6 Nederlandse kraamtradities onder de loep

6 Nederlandse kraamtradities onder de loep

Nederlandse kraamtradities. Wist je dat er alleen al binnen ons land verschillende kraamtradities bestaan? Een aantal heel erg bekend, en sommigen wellicht wat minder. Karen zette er een paar voor je op een rij en vertelt je over het ontstaan ervan. Welke kende jij al, en welke niet?

Lees ook: ‘25 clichés waar elke nieuwe MOM zich schuldig aan maakt

Nederlandse kraamtradities

Nederlandse kraamtradities

De kraamtijd is een bijzondere tijd. Een baby brengt geluk en liefde met zich mee. In bijna alle landen wordt de komst van een baby dan ook gevierd. Daar heeft elk land zijn eigen gebruiken voor. Maar ook binnen een land kunnen er verschillende gewoontes zijn.

In ons eigen land zijn er voor de kraamtijd behoorlijk wat kraamtradities. Deze hebben te maken met symbolen, het eten of drinken van bepaalde zaken of bepaalde gewoontes die door de jaren heen zijn ontstaan en nu worden doorgevoerd. We zetten er een aantal voor je op een rij:

Ooievaar voor het huis

Vroeger werd er niet openlijk gesproken over de manier waarop kinderen ter wereld kwamen. Er werd bijvoorbeeld gezegd dat kinderen uit rode kool kwamen. Maar er was ook een versie dat de ooievaar kinderen bracht. De ooievaar stond bekend als geluksbrenger en heeft wat gelijkenissen met de mens. Ooievaarsparen blijven bijvoorbeeld hun hele leven bij elkaar (de ooievaar lijkt dus niet op alle mensen ;)). Daarnaast worden ze intens verdrietig als een van hun kleine ooievaarskuikens komt te overlijden.

Een andere theorie is erop gebaseerd dat ‘ooi’ de betekenis heeft van ‘schat’ en ‘vaar’ verwant is aan het woord ‘baren’. Verder is de ooievaar populair geworden, omdat op het geboortekaartje van prinses (later koningin) Juliana een ooievaar stond afgebeeld.

Beschuit met muisjes

Al in de middeleeuwen werd er bij de geboorte van een baby bij welgestelde mensen beschuit met muisjes gegeten. Toen der tijd ging er bij bevallingen behoorlijk vaak wat mis en overleden er veel moeders en/of baby’s in het kraambed. Als een geboorte zonder een sterfgeval was verlopen, moest dat gevierd worden. Beschuit was een luxegoed en werd alleen in de betere kringen gegeten. De armere bevolking at brood met suiker. In plaats van suiker werden, door wie het kon betalen, muisjes gegeten. Muisjes zijn gemaakt van anijs. Dat zou weer goed zijn voor de moedermelk. Het anijs had de vorm van een bolletje met een staartje waardoor het de naam muisjes kreeg. Muizen zijn ook symbool voor vruchtbaarheid omdat ze zich zo snel kunnen voortplanten.

Blauw en roze

Blauw voor een jongen en roze voor meisjes is een kraamtraditie uit Nederland die stamt uit de twintigste eeuw. De kleur blauw staat voor bescherming en daarom droegen mannen, die vroeger meer waard waren dan vrouwen, deze kleur vaak in het leger. Roze werd voor meisjes gebruikt omdat het een lieve en zoete kleur is.

Grappig om te vertellen is dat de kleuren vroeger omgedraaid waren. In de katholieke wereld droeg Jezus bijvoorbeeld vaak rood, terwijl Maria in blauw gekleed was. Dit veranderde in de twintigste eeuw, toen kamers waar vrouwen in woonden en werkten zachte kleuren kregen en ruimtes voor mannen donkere kleuren kregen.

Inmiddels is het natuurlijk zo dat blauw en roze voor beide geslachten kunnen. Veel mensen kiezen juist voor neutrale kleuren.

Geboortekaartjes versturen

Het is nog steeds erg populair om te doen. Met een mooi geboortekaartje laat je je familie en vrienden weten dat je gezinsuitbreiding hebt gekregen. Vroeger werden er geen kaartjes, maar brieven rondgestuurd. Deze werden ook wel een geboortebrieven genoemd. Tegenwoordig heb je de keuze uit heel veel mooie geboortekaartjes, of je laat er een maken.

Lees ook: ‘Baby geboren? Stuur een gepersonaliseerd felicitatiekaartje!

Kandeel

Het komt niet meer zo vaak voor, maar ooit was het een gebruik om kandeel te schenken bij de geboorte van een baby. Die traditie ontstond in de 17e eeuw. Kandeel is een drankje met alcohol dat tegenwoordig gewoon te koop is, maar vroeger zelf gemaakt werd. De vader van de pasgeboren baby moest de kandeel met een pijpje kaneel roeren voor de kraamvisite. Hij droeg daarbij een zijden muts met linten die hij van de kraamvrouw had gekregen.

Krentenwegge

Wie uit Twente / Overijssel komt, of vrienden of familie uit deze regio heeft, kent het. Een krentewegge is een melkbrood waarin krenten, rozijnen en soms zelfs sukade is verwerkt. Het brood wordt in Overijssel van oudsher door de kraamvisite aan de kersverse ouders van een pasgeborene gegeven.

In de hechte gemeenschappen van Overijssel werd dit gebruik gedurende de tweede helft van de negentiende eeuw populair. Behalve het cadeau geven van de krentenwegge, werden er ook gedichtjes geschreven voor de ouders en de baby. De mannen van het dorp haalden het brood gezamenlijk op bij de bakker. Volgens de traditie werd het vervolgens op een ladder vervoerd. Deze ladder was vaak versierd met een ooievaar en achterop hing een vaatje brandewijn. De brandewijn was bestemd voor de kersverse moeder die er volgens gebruik haar baby mee moest wassen.

De optocht met de ladder met daarop de krentenwegge en ornamenten trok al zingend richting het ‘kraamhoes’. Daar werden eerst de gedichten voorgedragen, waarna de kraamvisite het nieuwe gezinnetje kon bewonderen en gelukwensen.

Tradities als een luiertaart en kraam/baargoud beginnen hier ook steeds populairder te worden, maar zijn overgewaaid uit de VS of Engeland en dus geen Nederlandse kraamtradities.

⇒ Volg je ons al op Facebook en Instagram?

Hier lees je meer artikelen over baby’s.
En hier lees je meer van en over Karen.

Beeld  ‘beschuit met muisjes’ via Shutterstock.
Bronnen o.a. Mens-en-samenleving.nl

Wil je dit artikel bewaren op Pinterest? Deze afbeelding kun je pinnen:

Nederlandse kraamtradities pinterest

Close
Read previous post:
vaderdag
‘Vaderdag, een dag om te koesteren’

Voor Mirjana is Vaderdag een dag om te koesteren. Haar eigen vader overleed een klein jaar geleden. In deze column...

Close